Kategori arşivi: Hayatta Kalanların Tanıklıklarına Dair Belgeler

Van Vilayeti – Belge No 6

HAYATTA KALAN SATENİK PARUNAKYAN’IN, VAN SANCAĞININ VAN KAZASINDA BULUNAN ARÇAK’TAKİ KHARAKONİS KÖYÜ KATLİA­MIYLA İLGİLİ TANIKLIĞI

[1916], Bakü

Kharakonlu Satenik Parunakyan, 30 yaşında, günümüzde Ermeni köyü, 12 Nagornaya No 20’de kalıyorum, Göçmen Komitesi bana yardım ediyor.

Ailemiz 10 kişiden oluşuyordu. Ben, kocam Arşak, kaynanam, kay­nanamın kaynanası, kayınlarım Karapet ve Atom, eltim Hıripsime, üç çocuğum, 6 yaşındaki Varsenik, 3 yaşındaki Ağavard ve yeni doğmuş olan Vardanuş. Şimdi sadece 6 kişi hayattayız.

Köyümüz 300 evden oluşan bir köydü, hepsi de Ermeni’ydi. Savaş ilanının başında Kürtler bize çok baskı yapmaya başladı, mallarımızı gö­türüyorlardı. Karanlık bastığında tarlada kalmamak için öğle yemeğinde eve geliyorduk. Hükümet bizim her evimizden bir adam ve bir camız gö­türüyordu ameleliğe.… Devam >>

Van Vilayeti – Belge No 5

HAYATTA KALAN ASLİK ĞAZARYAN’IN, VAN SANCAĞININ VAN KAZA­SINDA BULUNAN ARÇAK’IN DAĞVERAN KÖYÜ KATLİAMIYLA İLGİLİ TANIKLIĞI

[1916], Bakü

Ben, Van vilayetinin Arçak sancağının Tağveran köyünden Aslik Ğazaryan, 30 yaşında, günümüzde Bakü’deki Ermeni köyünün 12 Nagornaya No 12 adresinde yaşıyorum, bana Göçmen Komitesi yardım ediyor.

Memletetimizde, kendi evimizde kalıyordum, ailemiz 8 kişiden mü­teşekkildi, şimdi ben ve kaynımın karısı kaldık.

Kocam Manuk, kayınlarım Sion, Hayro ve kayınpederim Hato öldü­rüldü. Kızım Sona ve kaynımın kızı Paydsar öldü.

Seferberlikte Türkler bizim köye de geldi ve köyün gençlerini topla­yarak askere götürdüler. Bizim evimizden de kocam Manuk’u ve kaynım Sion’u götürdüler. Ondan sonra köye gelip sarı para4 ve ayrıca buğday, arpa, saman, koyun, koşum hayvanı, camız, peynir ve daha başka gerekli şeyleri götürüyorlardı.… Devam >>

Van Vilayeti – Belge No 4

HAYATTA KALAN VOSKEHAT AZOYAN’IN, VAN SANCAĞININ VAN KAZASINDA BULUNAN ARÇAK NAHİYESİNİN ARÇAK KÖYÜ KATLİAMIYLA İLGİLİ TANIKLIĞI

[1916], Bakü
Ben, Van vilayetinin Arçak köyünden Voskehat Azoyan, yaşım 50, günümüzde Bakü yakınlarındaki Ermeni köyünde bulunuyorum, bana Göçmen Komitesi yardım ediyor. Memlekette, kendi evimizde yaşıyorduk, ailemiz 13 şahıstan oluşmaktaydı, şimdi 12 kişi hayattayız, biri Bakü’de öldü.

Seferberlikten başlayarak her şey değişti, Ermeni-Kürt arasındaki yılların dostluğu, bir kerede düşmanlığa dönüştü, gelecek olan facianın silueti uzak görüşlü insanlar için belirgindi, hatta bu seferki savaş alanının Ermenistan olacağı.

Savaş başlamıştı, Türk, aceleyle sınırlara ordu naklediyordu. Kotol Kale’ye (3) nakledilen birlikler mutlaka Arçak’ta istirahat edeceklerdi. Hükümetin resmî garnizonu olmadığından, zaptiyeler ve askerlere vermek için sürekli evleri boşaltıyorlardı; kış ortasında, gece yarısı, çocukların evden eve taşınması açılıydı.… Devam >>

Van Vilayeti – Belge No 3

HAYATTA KALAN MAKRUHİ MELKONYAN’IN, VAN SANCAĞININ VAN KAZASINDA BULUNAN VAN-TOSP’UN PAKHEZİK KÖYÜ KATLİAMIY­LA İLGİLİ TANIKLIĞI

[1916], Bakü

Ben, Van vilayetinin Arçak bölgesinin, Bakhezik köyünden Makruhi Georgyan Melkonyan, 33 yaşında, günümüzde Bakü’deki Ermeni köyü, Na­gornaya 10’da yaşıyorum, Göçmen Komitesi bana yardım ediyor.

Memleketimizde, 12 kişiden oluşan evimizde yaşıyordum. Şimdi ben, kocam Gevorg, kayınım Misak, karısı Gayane, kızı Sırbuhi, diğer kayı­nım Sedrak ve kayınpederim Melkon olmak üzere toplam 7 kişi kaldık.

Oğullarım Gazar, Hırand ve kaynanam İskuhi olmak üzere toplam 3 kişi öldürüldü, kızım Nanik olmak üzere toplam bir kişi kaçırıldı, görümcem Haykanuş olmak üzere toplam 1 kişi öldü.

1914 Seferberliğinde, diğer köylerde olduğu gibi, burada, bizim köy­den de askere tabi olanları dayak ve baskı altında topladılar.… Devam >>

Van Vilayeti – Belge No 2

HAYATTA KALANLARDAN HOVHANNES JAMKOÇYAN VE PETROS MANUKYAN’IN, VAN SANCAĞININ VAN KAZASINDA BULUNAN, VAN- TOSP’UN KURUBAŞ KÖYÜNÜN KATLİAMIYLA İLGİLİ TANIKLIĞI

19 Ağustos 1916, Khalfalu

Van’ın banliyölerinden Kurubaş köylüsü Hovhannes Jamkoçyan ve Petros Manukyan’a istinaden (ikisi de görgü şahidi):

Kurubaş’m 120 evi ve 880 sakini, bir kilisesi (Surp Istepannos), bir okulu, 12 su değirmeni, bir yağhanesi, 1.500 koyunu, 1.000 büyükbaş hayvanı vardı. Köyün tüm yıllık geliri 6.400 Osmanlı altını değerindeki tahıl, üzüm, saman vs. idi. Kilisenin eski el yazması bir İncil’i ve 2.000 Osmanlı lirası değerinde kıymetli kapları, gümüş haçları, kıyafetleri vs. vardı.

Köyün büyük bir kısmı kundaklanmış, kilise, okul, su değirmenleri ve yağhane yanmıştır.… Devam >>

Van Vilayeti – Belge No 1

HAYATTA KALAN GAREGİN GEVORGYAN’IN, VAN SANCAĞININ VAN KAZASINDA BULUNAN VAN-TOSP’UN AVERAK KÖYÜNÜN KATLİA­MIYLA İLGİLİ TANIKLIĞI

21 Ağustos 1916, İğdir (İğdır)

Timar kazasından Averaklı Garegin Gevorgyan’ın anlattığına istinaden (45 yaşındadır):

Averak’ın 182 evi ve 1.150 sakini, Surp Stepannos adında bir kilisesi (1), bir okulu (yeni yapılı), 1.600 koyunu, 1.500 sığırı vardı. Köyün yıllık ge­liri 6.400 ölçü tahıl ve 10.000 bağ samandı.

Köyün bir kısmı yakılmıştır.

20 Temmuz 914’teki genel seferberlikte, 20-45 yaşındaki tüm er­kekleri Averak’tan askere aldılar. Askerliğe elverişli herhangi bir kişi zamanında teslim olmadığında zaptiyeler, içinden herhangi bir eşya alın­masına izin vermeden evini yakarlardı. Mesela zaptiye Mahmat Kafoya (Vanlı), Yeğyazaryan Garegin’in evini, Sianos Manukyan’ın evini vs.… Devam >>